ὑπέρ
hypér
[ῠ], Ep. also ὑπείρ, used by Hom. (metri gr.) only in the phrase ὑπεὶρ ἅλα (v. ὑπείρ); Arc. ὁπέρ (q. v.): in Aeol. replaced by περί (v.
Pregled pomenov
- A upaári; ufar; ofer
- A WITH GENIT
- I over
- 1 over, above; not reaching to; over
- b off
- 2 over, across
- 3 over, beyond
- II in defence of, on behalf of; for the prosperity; safety of
- 2 for, instead of, in the name of; on; behalf
- 3 as representative of; by; as you value
- 4 for, because of, by reason of; for, on account of; for
- 5 for the purpose of preventing; avoiding; for the sake of
- III concerning; of
- B WITH ACCUS
- I over, beyond
- II above, exceeding, beyond; beyond
- b than; better than
- 2 in violation of
- III above, upwards of; more than
- IV beyond; before, earlier than
- V on behalf of; concerning
- C for
- D POSITION: ὑπέρ may follow its Subst., but then by anastrophe becomes ὕπερ, Il. 5.339, Od …
- E over-much, above measure; more
- F over, above
- 1 over, beyond
- 2 for; in defence of
- 3 above measure
A
περί A. V): Prep. governing gen. and acc., in Arc. also dat. (Cf. Skt. upaári 'above', Goth. ufar, OE. ofer 'over':—from it are formed the Comp. and Sup. ὑπέρτερος, -τατος, also Adv. ὕπερθεν, and Nouns ὑπέρα, ὕπερος.)
A
WITH GENIT.,
I
of Place, over;
1
in a state of rest, over, above, freq. in Hom., βάλε . . στέρνον ὑ. μαζοῖο Il. 4.528 ; χιτωνίσκους ἐνεδεδύκεσαν ὑ. γονάτων not reaching to the knees, X. An. 5.4.13; ἕστηκε . . ὅσον τ’ ὄργυι’ ὑ. αἴης Il. 23.327 ; εἴθ’ ὑ. γῆς, εἴτ’ ἐπὶ γῆς, εἴθ’ ὑπὸ γῆς Thphr. Ign. 1 ; στῆ δ’ ἄρ’ ὑ. κεφαλῆς stood over his head as he lay asleep, Il. 2.20, Od. 4.803, al.; πασάων ὕ. ἥ γε κάρη ἔχει 6.107 ; ὑ. πόλιος, ὅθι Ἕρμαιος λόφος ἐστίν, ἦα 16.471 ; ὑ. κεφαλῆς οἱ ἐγίνετο διεξελαύνοντι over head, i. e. over the gateway, Hdt. 1.187; ὑ. τῆς ὀροφῆς IG 12.373.246 ; ὑ. τοῦ ἀγάλματος ib.264; ὄρος τὸ ὑ. Τεγέης Hdt. 6.105 ; τὰ ὑ. κεφαλῆς the higher ground, X. Ages. 2.20; Ἰονίας ὑ. ἁλὸς οἰκέων on the Ionian sea, i.e. on its shores, Pi. N. 7.65; λιμὴν καὶ πόλις ὑ. αὐτοῦ κεῖται Th. 1.46 , cf. 6.4, D.C. 40.14: of relative geographical position, above, farther inland, οἰκέοντες ὑ. Ἁλικαρνησσοῦ μεσόγαιαν Hdt. 1.175 ; ἐξ Αἰθιοπίας τῆς ὑ. Αἰγύπτου Th. 2.48 ; τοῖς ὑ. Χερρονήσου Θρᾳξίν X. An. 2.6.2 ; ὑ. Μασσαλίας Plb. 2.14.8 , cf. 5.73.3, al.: in Hellenistic Gr. the acc. is commoner in this sense, v. infr. B. I.
b
of ships at sea, off a place, Th. 1.112, 8.95; ναυμαχίην τὴν ὑ. Μιλήτου γενομένην Hdt. 6.25 ; ὑ. τούτου (sc. Φαλήρου)ἀνακωχεύσαντες τὰς νέας ib.116.
2
in a state of motion, over, across, κῦμα νηὸς ὑ. τοίχων καταβήσεται Il. 15.382 ; τὸν δ’ ὑ. οὐδοῦ βάντα προσηύδα Od. 17.575 ; πηδῶντος . . τάφρων ὕ. S. Aj. 1279 ; ὑ. θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις A. Ag. 576 ; ἐκκυβιστᾶν ὑ. [τῶν ξιφῶν] X. Smp. 2.11.
3
over, beyond, ἐν Κρήτῃ εὐρείῃ τηλοῦ ὑ. πόντου Od. 13.257 .
II
metaph., in defence of, on behalf of, τεῖχος ἐτειχίσσαντο νεῶν ὕ. Il. 7.449 ; ἑκατόμβην ῥέξαι ὑ. Δαναῶν 1.444 : generally, for the prosperity or safety of, τὰ ἱερὰ ὑ. τῆς Εὐβοίας θῦσαι IG 12.39.65 , cf. 45.5; ἱερὰ θυόμενα ὑ. τῆς πόλεως X. Mem. 2.2.13 ; ἐπιτελεῖν τὰς θυσίας ὑ. τε ὑμῶν καὶ τῶν τέκνων UPZ 14.27 (ii B.C.); in dedications (always with reference to living persons), Σμικύθη μ’ ἀνέθηκεν . . εὐξαμένη . . ὑ. παίδων καὶ ἑαυτῆς IG 12.524 , cf. 22.4403, 42(1).569 (Epid.); Ἀρτέμιδι Σωτείρᾳ ὑ. βασιλέως Πτολεμαίου Ἐπικράτης Ἀθηναῖος OGI 18 (Egypt, iii B. C.), cf. 365 (Amasia, ii B. C.), al.; ὑ. τῆς εἰς αἰῶνα διαμονῆς Ἀντωνείνου Καίσαρος ib.702.3 (Egypt, ii A.D.); ὑ. τῆς τύχης . . Ἀντωνείνου Σεβαστοῦ Εὐσεβοῦς ib.703.2 (Ptolemais, ii A.D.); ὑ. σωτηρίας τοῦ κυρίου ἡμῶν . . Ἀντωνείνου ib.706 (Egypt, ii/iii A. D.); εὑδόντων ὕ. φρούρημα A. Eu. 705 ; ὑ. τινὸς κινδυνεύειν, μάχεσθαι, βοηθεῖν, Th. 2.20, Pl. Lg. 642c, X. An. 3.5.6; ἧς ἔθνῃσχ’ ὕ. S. Tr. 708 ; ὑ. γῆς τῆς Ἀθηναίων ναυμαχέειν Hdt. 8.70 ; ὑ. τῆς Ἑλλάδος ἀμῦναι Pl. Lg. 692d ; ἀμυνῶ ὑ. ἱερῶν καὶ ὁσίων Jusj. ap. Poll. 8.105; νῦν ὑ. πάντων ἀγών A. Pers. 405 ; ὑ. δόξης τελευτήσαντες D. 23.210 , cf. Isoc. 6.93; πάνθ’ ὑ. ὑμῶν φανήσεται πράξας Χαβρίας, καὶ τὴν τελευτὴν αὐτὴν τοῦ βίου πεποιημένος οὐχ ὑ. ἄλλου τινός in your interests, D. 20.80, cf. 83; ὑ. τῆς Ἀσίας στρατηγήσας Isoc. 4.154 ; of things sought, ὑ. τοῦ νεκροῦ ὠθισμὸς ἐγένετο πολύς Hdt. 7.225 ; ἀφίκετο ὑ. γενεᾶς, ὑ. φωνᾶς, ὑ. τοῦ θησαυροῦ, IG 42 (1).121.10,42, 123.11 (Epid., iv B.C.); γίνωσκέ με πεπορεῦσθαι εἰς Ἡρακλέους πόλιν ὑ. τῆς οἰκίας UPZ 68.3 (ii B. C.); sts. even of the thing to be averted, ἱκέσιον λόχον δουλοσύνας ὕ. about slavery, A. Th. 111 (lyr.), cf. Aeschin. 3.10.
2
for, instead of, in the name of, ὑ. ἑαυτοῦ τι προϊδεῖν on his own behalf, Th. 1.141; ὑ. τινὸς ἀποκρίνεσθαι Pl. R. 590a ; προλέγειν X. An. 7.7.3 ; ἐπεὶ οὖν σὺ σιωπᾷς, ἐγὼ λέξω καὶ ὑ. σοῦ καὶ ὑ. ἡμῶν Id. Cyr. 3.3.14 , cf. S. El. 554; ὑ. Ζήνωνος πράσσων as Zeno's representative, PSI 4.389.8 (iii B. C.); ἔγραψεν ὑ. αὐτῶν διὰ τὸ φάσκειν αὐτοὺς μὴ εἰδέναι γράμματα PGrenf. 2.17.9 (ii B. C.); θεάσασθε ὃν τρόπον ὑμεῖς ἐστρατηγηκότες πάντ’ ἔσεσθ’ ὑ. Φιλίππου as though by commission from P., D. 3.6; so in other dialects c. acc., v. infr. B. v.
3
in adjurations, with verbs of entreaty, entreat one as representative of another, τῶν ὕ. ἐνθάδ’ ἐγὼ γουνάζομαι οὐ παρεόντων, i. e. I entreat you as they would if they were here, Il. 15.665, cf. 660; then more metaph., by, λίσσομ’ ὑ. ψυχῆς (as you value your life) καὶ γούνων σῶν τε τοκήων 22.338 , cf. 24.466; λίσσομ’ ὑ. θυέων καὶ δαίμονος . . σῆς τ’ αὐτοῦ κεφαλῆς καὶ ἑταίρων Od. 15.261 ; λίσσου’ ὑ. μακάρων σέο τ’ αὐτῆς ἠδὲ τοκήων A.R. 3.701 ; ὑ. ξενίου λίσσεται ὔμμε Διός in the name of Zeus, AP 7.499.2 (Theaet.); so Aeol. περ (v. περί A. V).
4
of the cause or motive, for, because of, by reason of, ἀλγέων ὕ. E. Supp. 1125 (lyr.); ὑ. παθέων Id. Hipp. 159 (lyr.); ἔριδος ὕ. Id. Andr. 490 (lyr.); of punishment or reward, for, on account of, τοῖσιν ἄγουσιν κλαύμαθ’ ὑπάρξει βραδυτῆτος ὕ. S. Ant. 932 (anap.), cf. Isoc. 11.39, Lys. 3.43, 4.20, 13.41,42, X. An. 1.3.4; ἀτῆθθαι ὑ. τῶ πατρὸς τὰ πατρώϊα the father's property shall pay the fine for the father, Leg.Gort. 11.42; ἀποτεισάτω ὁ δεσπότης ὑ. τοῦ δούλου PHal. 1.198 (iii B. C.); τοῦτον (viz. a runaway slave) ὃς ἂν ἀναγάγῃ, λήψεται ὅσα καὶ ὑ. τοῦ προγεγραμμένου UPZ 121.24 (ii B. C.); τὸ κατεσκευασμένον ὑ. τῆς ἡμετέρας σωτηρίας Ἰσιδεῖον as a thank-offering for . . , Sammelb. 3926.12 (i B. C.); ὑ. ὧν ἐτιμήσαμεν αὐτοὺς ταῖς μεγίσταις τιμαῖς Isoc. 9.57 ; ἀποδοῦναι χάριν ὑ. ὧν . . ἅπαντας ἀνθρώπους εὐεργέτησεν Id. 4.56 ; of payment, ἡμιωβέλιον ὑ. ἑκάστου IG 12.140.2 ; μέτρησον Ποσειδωνίῳ ὑ. Ἡρακλείδου on account of H., i.e. debiting H.'s account, PFay. 16 (i B. C.); μετρήσω ὑ. σοῦ εἰς τὸ δημόσιον for the credit of your account, PAmh. 2.88.22 (ii A. D.); ὑ. λαογραφίας Ostr.Bodl. iii 80 (i A. D.); ὑ. λόγου ἀννώνης Ostr. 1479 (iii A. D.); ὑ. ὧν ἔμαθεν καταβαλεῖν μισθόν Jul. Or. 3.126a , cf. Ael. NA 3.39.
5
ὑ. τοῦ μή c. inf., for the purpose of preventing or avoiding, ὑ. τοῦ μηδένα . . βιαίῳ θανάτῳ ἀποθνῄσκειν X. Hier. 4.3 ; ὑ. τοῦ μὴ ποιεῖν τὸ προσταττόμενον Isoc. 7.64 , cf. 12.80; τὴν πόλιν ἐκλιπεῖν ὑπέμειναν . . ὑ. τοῦ μὴ τὸ κελευόμενον ποιῆσαι D. 18.204 : also without μή, for the sake of, ὑ. τοῦτοῖς ἄλλοις ἐπιτάττειν ἐθέλειν ἀποθνῄσκειν to be ready to die for the sake of . . , Isoc. 6.94; μὴ τοσαύτην ποιεῖσθαι σπουδὴν ὑ. τοῦ βλάψαι τοὺς πολεμίους ἡλίκην ὑ. τοῦ μηδὲν αὐτοὺς παθεῖν δεινόν Plb. 3.94.9 , cf. 5.32.1, 5.86.8: this constr. is found also in signf. A. 111.
III
concerning, ὑ. σέθεν αῐσχε’ ἀκούω Il. 6.524 ; κᾶρυξ ἀνέειπέ νιν ἀγγέλλων Ἱέρωνος ὑ. καλλινίκου ἅρμασι Pi. P. 1.32 ; Σκύθαι μὲν ὧδε ὑ. σφέων τε αὐτῶν καὶ τῆς χώρης τῆς κατύπερθε λέγουσι Hdt. 4.8 ; τὰ λεγόμενα ὑ. ἑκάστων v.l. in Id. 2.123; τοὺς ὑ. τοῦ αἰῶνος φόβους Epicur. Sent. 20 ; διαλεχθῆναι, ἀγορεύειν ὑ. τινός, Pl. Ap. 39e, Lg. 776e; περὶ μὲν οὖν τούτων τοσαῦτά μοι εἰρήσθω, ὑ. ὧν δέ μοι προσήκει λέγειν . . Lys. 24.4, cf. 21, 16.20; ὑ. οὗ . . ὁμολογῶ . . διαφέρεσθαι τούτοις D. 18.31 ; βουλευομένων ὑ. τοῦ ποίαν τινὰ [εἰρήνην ποιητέον] Id. 19.94; ἔγραψάς μοι ὑ. τῶν καμίνων PCair.Zen. 273.2 (iii B. C.); ἐνεκάλουν ὑ. σύκων PSI 6.554.24 (iii B. C.); ἐπεδώκαμέν σοι ὑπόμνημα ὑ. τοῦ μὴ εἰληφέναι τὴν . . ὄλυραν UPZ 46.4 (ii B. C.); συλλαλήσαντες ὑ. τοῦ τὴν πόλιν ἐνδοῦναι τοῖς Ῥωμαίοις Plb. 1.43.1 ; θροῦς ὑ. τοῦ τὸν Λυκοῦργον ἐκπέμπειν talk of sending L., Id. 5.18.5, cf. 6; γνώμην ὑ. τῆς κοινῆς [δόξης] Isoc. 6.93; ὑ. τῶν τούτου λῃτουργιῶν . . ὡδὶ γιγνώσκω D. 21.152 ; ἐκ τῶν ἐμφανῶν ὑ. τῶν ἀφανῶν πιστεύειν Jul. Or. 4.138b ; with vbs. expressing emotion, ποίας . . γυναικὸς ἐκφοβεῖσθ’ ὕ.; S. OT 989 ; εἰ τὰ παρὰ σοὶ καλῶς ἔχει, θάρρει ὑ. ἐκείνων X. Cyr. 7.1.17 ; οὐδεὶς ὑ. μου δαιμόνων μηνίεται κατασφαγείσης A. Eu. 101 (approaching sense 11.1).
B
WITH ACCUS.,
I
of Place in reference to motion, over, beyond, freq. in Hom., e.g. ὑ. ὦμον ἤλυθ’ ἀκωκή Il. 5.16 , cf. 851; ἀλάλησθε . . ὑπει)ρ ἅλα Od. 3.73 , cf. 7.135, al., A. Eu. 250, S. Ant. 1145 (lyr.); ὑ. τὸν δρύφακτον ὑπερτιθέμενοι Plb. 1.22.10 : without such reference, ὑ. Ἡρακλείας στήλας ἔξω κατοικοῦσι Pl. Criti. 108e , cf. Jul. Or. 1.6d; τὰς κεφαλὰς ὑ. τὸ ὑγρὸν ὑπερίσχον Plb. 3.84.9 ; τῶν ὑ. τὸ Σαρδῷον πέλαγος τόπων Id. 2.14.6 ; ὑ. Μασσαλίαν Id. 2.16.1 ; λόφον κείμενον ὑ. τὴν ὁδόν Id. 2.27.5 , cf. 3.47.2, al.; τῶν συριῶν ὑ. τὴν σκηνὴν οὐσῶν PHib. 1.38.7 (iii B. C.); οὐλὴ . . ὑ. ὀφρὺν δεξιάν PCair.Zen. 76.13 (iii B. C.); τὸ ὑ. τὸν ἔσχατον . . σπόνδυλον Sor. 1.102 ; ὑ. τὸν οὐρανόν Jul. Or. 4.135a .
II
of Measure, above, exceeding, beyond, ὑ. τὸν ἀλαθῆ λόγον Pi. O. 1.28 ; ὑ. τὸ βέλτιστον A. Ag. 378 (lyr.); ὑ. ἐλπίδα S. Ant. 366 (lyr.); ὑ. δύναμιν Th. 6.16 ; μεγέθει ὑ. τοὺς ἐν τῇ νηΐ Pl. R. 488b ; ὑ. ἄνθρωπον εἶναι Id. Lg. 839d , Luc. Vit.Auct. 2; ὑ. ἡμᾶς beyond our powers, Pl. Prm. 128b; ὑ. τὴν ἀξίαν E. HF 146 ; ὑ. τὴν οὐσίαν Pl. R. 372b ; ὑ. τὸ ὕδωρ (cf. ὕδωρ 1.4 ) Luc. Pr.Im. 29.
b
2
of transgression, in violation of, ὑ. αἶσαν, opp. κατ’ αἶσαν, Il. 3.59, al.; ὑ. Διὸς αἶσαν 17.321 ; ὑ. μοῖραν 20.336 ; ὑ. μόρον (or ὑπέρμορον) ib.30; ὑ. θεόν 17.327 ; ὑ. ὅρκια 3.299 , al.
III
of Number, above, upwards of, τὰ ὑ. δέκα μνᾶς [ξυμβόλαια] IG 12.41.23, cf. 22.48, al.; ὑ. τεσσεράκοντα ἄνδρας Hdt. 5.64 ; ὑ. τετταράκοντα (sc. ἔτη) X. HG 5.4.13; ὑ. τὰ στρατεύσιμα ἔτη γεγονόσι Id. Cyr. 1.2.4 ; ὑ. ἥμισυ more than half, ib.3.3.47.
IV
of Time, beyond, i.e. before, earlier than, ὁ ὑ. τὰ Μηδικὰ πόλεμος Th. 1.41 ; ὑ. τὴν φθοράν Pl. Ti. 23c .
V
in some dialects, in sense A. 11.1,2, on behalf of, ὑ. τὰν πόλιν SIG 437 (Delph., iii B. C.), al., cf. IG 42(1).109i v113 (Epid., iii B. C.), 5(2).438-40,442 (Megalop., ii B. C.), 42(1).380,665 (Epid., i A. D.), IPE 4.71.10 (Cherson., ii A. D.); in sense A. 111, concerning, ἐπικράνθη μοι ὑ. ὑμᾶς Rut 1,13 .
C
WITH DAT., only Arc., μαχόμενοι ὑ. τᾷ τᾶς πόλιος ἐλευθερίᾳ fighting for . . , IG 5(2).16 (Tegea, iii B. C.).
D
POSITION: ὑπέρ may follow its Subst., but then by anastrophe becomes ὕπερ, Il. 5.339, Od. 19.450, al., S. OT 1444, etc.
E
AS ADV., over-much, above measure, ὑπὲρ μὲν ἄγαν E. Med. 627 (lyr.); also written ὑπεράγαν, Str. 3.2.9, Ael. NA 3.38, etc.; cf. ὑπέρφευ: as a predicate, διάκονοι Χριστοῦ εἰσι; ὑπὲρ ἐγώ I am more [than they], 2 Kor 11,23.
F
IN COMPOS. ὑπέρ signifies over, above, in all relations, e. g.,
1
of Place, over, beyond, as in ὑπεράνω, ὑπέργειος, ὑπερβαίνω, ὑπερπόντιος.
2
of doing a thing for or in defence of, as in ὑπερμαχέω, ὑπερασπίζω, ὑπεραλγέω.
3
above measure, as in ὑπερήφανος, ὑπερφίαλος.